Yr hanes hyd yma...

Mae'n amser cyffrous i economi Ceredigion, sydd wedi ei lleoli mewn un o'r ardaloedd mwyaf hardd ac unigryw yn y DU gyfan wrth i ni bennu ein nodau economaidd ar gyfer y cyfnod hyd at 2035.

  • Mae ein maint a'n lleoliad yn golygu ein bod yn wynebu heriau i dyfu'r economi leol, ond yn yr un modd ceir llawero gyfleoedd i ni fanteisio i'r eithaf ar leoliad y sir i addasu i ddyfodol carbon isel a digideiddio cynyddol.

Er mwyn cyflwyno ein strategaeth a'n hymyraethau hyd at 2035, mae'n bwysig i ni ddeall y sefyllfa yr ydym yn cychwyn ohoni.

Cynhaliwyd adolygiad llinell sylfaen o dystiolaeth gennym yn ystod hydref 2019 i nodi sefyllfa'r economi yn genedlaethol ac i nodi'r heriau allweddol i dyfu'r economi leol.

Ategwyd hwn gan ymgynghoriad cyhoeddus yn ystod gaeaf 2019/2020 i geisio safbwyntiau busnesau, pobl ifanca'r cyhoedd ar y materion sy'n effeithio arnynt. Rydymhefyd wedi cynnal asesiad pellach eleni o effaith Covid-19 ar ein llinell sylfaen economaidd ac yn ystod Rhagfyr 2020 ac lonawr 2021, gwnaethom gynnal ymgynghoriad pellach ar y strategaeth ddrafft a defnyddiwyd y canlyniadau i lunio'r strategaeth hon a'n helpu ni i baratoi i'w rhoi ar waith.

Sut yr ydym ni'n gwneud?

  • Mae ein gwaith ymchwil ac ymgynghori yn dangos bod llawer o gryfderau a phywntiau gwerthu unigryw i'r economi leol. Eri bod yn amlwg bod Covid-19 wedi cael effaith niweidiol ar ein heconomi a'i fod yn parhau i gael effaith andwyol, mae'r sylfeini sylfaenol yn aros yr un fath – mae gan fusnesau newydd sbon rai o'r cyfraddau goroesi gorau ledled Cymru, mae gan ein gweithlu sgiliau a chymhwysterau llawer uwch na'r cyfartaledd, mae ein heconomi wedi tyfu ar gyfradd gyflymach na chyfartaledd Cymru dros y pum mlynedd diwethaf, ac mae'r economi wybodaeth yn gryfgyda dwy Brifysgol uchel eu parch.

Ond rydym hefyd yn gwybod bod rhai heriau allweddol yn ein hwynegu ar ffurf denu busnesau newydd, creu mwy o gyfleoedd gwaith, cynnig cyfleoedd i bobl iau aros yn y sir a gwrthdroi'r duedd o enillion is o'u cymharu â gweddill Cymru. Mae demograffeg Ceredigion hefyd yn newid - mae poblogaeth gyffredinol y sir, ac yn enwedig y bobłogaeth oedran gweithio, wedi bod yn gostwng dros y chwe blynedd diwethaf. Pe na baem yn ceisio dylanwadu ar y canlyniad hwnnw, gallai'r sefyllfa hon ddwysáu oherwydd Covid-19 a Brexit.

Ceir rhai camdybiaethau y mae angen i ni eu herio hefyd – bod Ceredigion wedi ei gysylltu, mae'r dechnoleg Band Eang Ffibr Llawn sydd ar gael yng Ngheredigion yn uwch nag yng Nghymru gyfan. Ond ar yr un pryd mae angen rhagor o fuddsoddiad i godi cyfran gyffredinol yr adeiladau nad ydynt yn gallu derbyn band eang 2, 5, 10 a 30Mbit/e sy'n dal i fod yn uwch na gweddill rhanbarth y canolbarth a'r de-orllewin.

A heb anghofio, wrth gwrs, iechyd a llesiant cymunedau Ceredigion – mae'r amgylchedd naturiol hardd, cymunedau diogel a chyfleoedd eang ar gyfer hamdden yn cynnig amgylchedd o ansawdd uchel i fyw a gweithio ynddo.

Yn erbyn y cefndir hwn yr ydym wedi datblygu'r strategaeth hon i adeiladu ar ein cryfderau fel sir, i fanteisio'n llawn ar y cyfleoedd sydd ar gael i ni a mynd i'r afael â'r heriau sy'n ein hwynebu i dyfu'r economi leol dros y pymtheg mlynedd nesaf hyd at 2035.

Sut mae economi Ceredigion yn edrych? Dyma rai uchafbwyntiau ym mis Mawrth 2020.

GWERTH YR ECONOMI

£17,461 oedd y Gwerth Ychwanegol Gros fesul pen o'r boblogaeth yng Ngheredigion yn 2017, o'i gymharu â'r ffigur cenedlaethol o £19,899 y pen

DIBYNIAETH AR FICRO-FUSNESAU/BUSNESAU BACH Mae'r mwyafrif o fusnesau (99%) naill ai o faint micro (0-9 o weithwyr) neu'n fentrau bach (10-49 o weithwyr). Dim ond 0.5% sy'n fentrau canolig eu maint (50-249 o weithwyr)

ENILLION IS

£24,126 yw’r enillion blynyddol cyfartalog i’r rhai sy’n byw yng Ngheredigion, dros £2,000 yn liai na’r £26,267 ledled Cymru.

GWELLA CYSYLLTEDD

Er bod band eang a chysylltedd symudol yn gwella yn y sir, ceir 20% o adeiladau o hyd nad ydynt yn gallu derbyn cyflymder 30Mbit/e.

CYFRADDAU GOROESI CRYF I FUSNESAU

Mae 97.2% o fusnesau yn goroesi eu blwyddyn gyntaf a 52.8% yn goroesi eu pum mlynedd cyntaf, a dyma'r ffigyrau gorau yng Nghymru.

CYRHAEDDIAD ADDYSGOL RHAGOROL

Mae gan 78.7% o'r boblogaeth gymwysterau lefel NVQ, sy'n llawer uwch na chyfartaledd Cymru o 74.0%.

DIBYNIAETH AR Y SECTOR GWASANAETHU

  • O'r 30,900 o bobl mewn gwaith, mae amcangyrif o 74.4% (23,000) wedi eu cyflogi yn y sectorau gwasanaethu.

COSTAU YNNI UWCH OND TWF O RAN YNNI ADNEWYDDADWY

Er bod prisiau ynni yn uwch yng Ngheredigion, mae gan y sir y ganran uchaf o ran defnydd o drydan sy'n cael ei fodloni trwy gynhyrchu trydan adnewyddadwy.